برگزاری نقش میراث علمی بصره در اندیشه بشری

این کنگره در ۲۵ و ۲۶ جمادی الاولی ۱۴۴۸ ( ۱۴ و ۱۵ آبان ماه ۱۴۰۵) در شهر بصره، مرکز تراث بصره برگزار می‌گردد.

اهداف کنگره:
۱. تقویت و ترویج پژوهش‌هایی که به شهر بصره مربوط می‌شوند.
۲. حمایت از روند پژوهش علمی محکم و معتبر در حوزه میراث فکری، فرهنگی و تمدنی بصره.
۳. برجسته ساختن نقش علمای بصره در حرکت تمدنی و انسانی.
۴. تأکید بر اهمیت تراث و احیای آن؛ تا چراغ راهی برای نسل جوان باشد.
۵. تحکیم ارتباطات و تعمیق پیوند میان پژوهشگران و مرکز تراث بصره.
۶. توجه ویژه به نسخه‌های خطی بصره.

محورهای کنگره:
۱. محور مطالعات قرآنی
۲. محور فقه و اصول فقه
۳. محور مطالعات عقیدتی و فکری
۴. محور تحقیق و فهرست‌نویسی
۵. محور مطالعات زبان‌شناختی و ادبی
۶. محور مطالعات تاریخی
۷. محور مطالعات خاورشناسی، شامل معرفی و نقد
۸. محور علوم حدیث و شرح‌حال‌نویسی (تراجم)
۹. محور مطالعات تربیتی و روان‌شناختی
۱۰. محور سفرنامه‌ها
۱۱. محور بقاع متبرکه و زیارتگاه‌ها

شرایط مشارکت:
۱. پژوهشگر باید به روش علمی مستحکم، و پژوهش جدی مبتنی بر نقد و تحلیل، متعهد باشد.
۲. مقاله ارسالی باید با تراث بصره مرتبط باشد، چه در کل حوزه‌های آن و چه در بخشی از ابعاد فکری، فرهنگی و اجتماعی آن.
۳. مقاله باید به یکی از دو زبان عربی یا انگلیسی نوشته شده باشد.
۴. مقاله نباید قبلاً منتشر شده، یا بخشی از یک اثر منتشر شده بوده، یا در کنگره دیگری ارایه شده باشد.
۵. پژوهشگر موظف است چکیده‌ای از مقاله خود را به زبان‌های عربی و انگلیسی، در حداکثر یک صفحه، نهایتاً تا تاریخ ۱۰ آبان ماه ۱۴۰۴، بر روی یک لوح فشرده (CD) یا از راه‌های زیر تحویل نماید.
۶. آخرین مهلت برای دریافت مقالات کامل، ۱۴ مرداد ماه ۱۴۰۵ تعیین شده است. پژوهشگر باید نسخه الکترونیکی مقاله را در قالب نرم‌افزار Word با قلم Simplified Arabic و با اندازه ۱۶ ارایه دهد. متن اصلی مقاله نباید کمتر از ۵۰۰۰ کلمه و بیشتر از ۱۰۰۰۰ کلمه باشد و باید همراه با رزومه علمی پژوهشگر باشد.
۷. مقالات ارسالی مشمول ارزیابی با نرم‌افزار سرقت علمی خواهند شد و نسبت شباهت نباید از ۲۰ درصد فراتر رود.
۸. ارسال مقالات از طریق نشانی ایمیل: basrah@alkafeel.net
و شماره تماس: ۰۰۹۶۴۷۸۰۰۸۱۶۵۷۹
و همچنین از طریق پیام‌رسان ایتا با شناسه
@Akbarishahroodi
میسر است.
۹. مرکز تراث بصره حق دارد پژوهش‌های پذیرفته شده را به هر نحو که صلاح می‌داند منتشر کند.
۱۰. برای مقالات پذیرفته شده، هدیه نقدی در نظر گرفته شده است.
۱۱. عتبه مقدسه عباسیه متکفل اسکان و پذیرایی از پژوهشگران، چه از داخل عراق و چه از خارج از کشور، خواهد بود.
۱۲. عتبه مقدسه عباسیه متکفل تهیه بلیط رفت و برگشت سفر برای پژوهشگران خارج از عراق خواهد بود.

محورهای کنگره أثر التراث البصری فی الفکر الإنسانی:

أولاً: محور الفقه والأصول

• ۱- خبر الواحد عند المحدثین: السید نعمه ﷲ الجزایری أنموذجا.
• ۲- نعمه ﷲ الجزایری فی کتابه (منبع الحیاه وحجیه قول المجتهد من الأموات‏): عرض ودراسه ونقد.
• ۳- منهج المحدث الجزایری فی کتابه (غایه المرام فی شرح تهذیب الاحکام): عرض ودراسه ونقد.
• ۴- منهج الشیخ حسین بن مفلح الصیمری فی البحث الفقهی فی ضوء مجموعه رسایله: عرض ودراسه ونقد.
• ۵- القواعد الفقهیه والأصولیه فی مجموعه رسایل الشیخ حسین بن مفلح الصیمری.
• ۶- جهود علماء البصره فی الفقه والفقاهه فی القرن الحادی عشر الهجری: الشیخ مهذب الدین البصری أنموذجا.
• ۷- جهود معتزله البصره فی تطویر علم الأصول عند أبناء السنه والجماعه: ابو الحسین البصری فی کتابه (المعتمد فی أصول الفقه) أنموذجا.
• ۸- جهود علماء البصره فی علم الأصول فی القرن الحادی عشر الهجری: مهذب الدین البصری فی کتابه (التحفه العزیزه) أنموذجا.
• ۹- جهود علماء البصره فی الفقه والفقاهه فی القرن الرابع عشر والخامس عشر الهجریین: آل المظفر أنموذجا.
• ۱۰- جهود علماء البصره فی علم الأصول فی القرن الحادی عشر الهجری: مهذب الدین البصری فی کتابه (التحفه العزیزه) أنموذجا.
• ۱۱- دراسه فی مناسک الحج فی رویه الشیخ حبیب القرینی.
• ۱۲- التراث الفقهی عند الشیخ محمد بن الحارث المنصوری عرض ودراسه کتاب (السیفیَّه) أنموذجاً
• ۱۳- المنهج الفقهی للشیخ حبیب القرینی فی ضوء رسالته العملیه نعم الزاد لیوم المعاد.
• ۱۴- المنهج الفقهی للسید عبد ﷲ بن نور الدین الجزایری ( ت۱۱۷۳هـ) .
• ۱۵- منهج الاستدلال الفقهی عند علماء البصره فی القرنین العاشر والحادی عشر: دراسه مقارنه بین المتقدمین والمتأخرین.
• ۱۶- الفقهاء البصریون والنتاج الفقهی المخطوط فی القرن الحادی عشر: رصد وتحلیل لمخطوطاتهم المحفوظه.
• ۱۷- منهج نعمه ﷲ الجزایری فی شرح (تهذیب الاحکام) ، دراسه تحلیلیه لمنهج الشرح واختلافه مع شروح الأخرى.
• ۱۸- تطبیقات القواعد الأصولیه فی فکر نعمه ﷲ الجزایری.
• ۱۹- الراوی والفقیه حماد بن عیسى البصری وتأثیر مرویاته فی فتاوى الفقهاء الإمامیه من بعده وإلى الیوم.
• ۲۰- روایه حماد بن عیسى البصری فی کیفیه الصلاه دراسه موضوعیه.
• ۲۱- منهجیه الشیخ مفلح الصیمری فی الاستنباط الفقهی: دراسه نقدیه».

 ثانیاً: محور التحقیق والفهرسه

• إجازه عبد ﷲ بن سالم البصری ( ت ۱۱۳۴ هجریه ) لمحمد بن احمد الحسینی الدمیاطی/ دراسه وتحقیق ).
• رساله فی الطب ، لمهذب الدّین البصری/ دراسه وتحقیق ).
• الصواعق والرعود فی الرد على ابن سعود، لعفیف الدّین عبد ﷲ بن داود الحنبلیّ، الزبیریّ (ت ۱۲۲۵ هجریه) / دراسه وتحقیق .
• الدیوره فی مملکتی الفرس والعرب – البصره ، لمطران البصره یشو بن عدناح ( نهایه الجیل الثامن ) دراسه فی المنهج والموارد .
• کتاب هدایه الوصول فی بیان الفرق بین النبیّ والرسول، لمفتی البصره الشیخ عبد الوهاب بن عبد الفتاح الشهیر بالحجازیّ / دراسه مقارنه ونقدیه.
• خبر البیعه / لمفلح بن حسن بن راشد الصیمری ( کان حیا ۹۰۰ هجریه) دراسه وتحقیق ).
• کتاب هدایه الوصول فی بیان الفرق بین النبی والرسول لمفتی البصره الشیخ عبد الوهاب بن عبد الفتاح الشهیر بالحجازی – دراسه مقارنه ونقدیه.
• من اخبار عمرو بن عبید – باب البصری المعتزلی – وکلامه فی القرآن / للحافظ ابی الحسن علی بن عمر بن احمد بن مهدی الدارقطنی – دراسه وتحقیق.
• (رساله فی اعضاء الانسان / لمهذب الدین البصری- دراسه وتحقیق ).
• إجازه عبد النبی بن سعد الدّین الجزایریّ، لصالح بن حسن بن الفضل الجزایری(ت:ق۱۱هـ)، (۶ صفحه). (تحقیق).
• إجازه أحمد بن إسماعیل بن عبد النبی الجزایری لعباس بن حسن البلاغی النجفی(ت: ق ۱۲)،(۶صفحات).(تحقیق).
• إجازه علی بن هلال الجزیری لعلی بن عبد العالی الکرکی،(۱۰ صفحات).(تحقیق).
• التبینات فی الأرث والتوریثات، للشیخ مفلح الصیمری(۱۶ صفحه)،(تحقیق).
• آیه الغار، لجعفر الجزایری(ق۱۱هـ)،(۱۲صفحه).(تحقیق).
• حدیث البساط أو حدیث الغمامه، لمحمد بن زکریا الغلابی،( ۳۰صفحه).(تحقیق).
• قصاید فی الإمام الحسین علیه السلام، للشیخ مفلح الصیمری ، (۱۲ صفحه).(تحقیق).(المرشح الشیخ قیس العطار).

ثالثاً: محور الدراسات  اللغویه والأدبیه

• ۱- أثر علماء اللغه البصریین فی تأسیس علوم اللغه .
• ۲- الأسس العلمیه التی استندت إلیها مدرسه النحو البصریه .
• ۳- الابتکار والتجدید فی التراث اللغوی البصری .
• ۴- الشعر البصری واثره فی مدونات الشعر الاندلسی.
• ۵- اثر المدرسه البصریه على نحاه الاندلس.
• ۶- أدباء البصره فی کتب الجاحظ.
• ۷- صوره البصره فی الشعر العربی القدیم.

خامساً: محور الدراسات الإستشراقیَّه

• البصره فی دایره المعارف الاسلامیه.
• أثر علماء البصره فی ذاکره المستشرقین، الجاحظ أنموذجًا.

سادساً: محور الدراسات العقایدیه والفکریه

۱-  البصره مرکزًا فکریًا وعقایدیًا:

* البصره فی عصر التدوین( مساهمتها فی صیاغه الفکر الإسلامی العقایدی).

* مدارس البصره الکلامیه وأثرها فی نشأه وتطور علم الکلام.

* علماء البصره الأعلام ودورهم فی ترسیخ العقیده الصحیحه والتصدی للانحرافات.

۲-  أثر البصره فی الفکر الإنسانی، الشامل:

* منهجیه البصره فی الجدل العقلی وأثرها على الفکر الإنسانی العام.

* الروى الفلسفیه للبصریین وتأثیرها فی الحوارات الفکریه اللاحقه.

* البصره ملتقى الأدیان والثقافات(حوار العقاید وانعکاساته على الفکر البشری).

۳-  مفاهیم عقایدیه وفکریه بصریه:

* مفهوم العدل الإلهی فی فکر البصریین( دراسه مقارنه).

* نظریه الإمامه فی الفکر البصری( تأصیل وتأثیر).

* المدرسه البصریه فی تفسیر القرآن الکریم( مقاربات عقایدیه وفکریه).

۴- التحدیات الفکریه واستجابه البصره:

* البصره ومواجهه الفرق المنحرفه ( دفاع عن العقیده والفکر السلیم).

* صراع الأفکار فی البصره( نماذج من الحوارات العقایدیه وأثرها).

* إسهامات البصره فی بناء الفکر المعتدل ومحاربه الغلو.

۵- أثر تراث البصره الفکری على الفکر الشیعی المعاصر:

* امتدادات الفکر البصری فی المدرسه الشیعیه( دراسه فی الأصول العقایدیه).

* علماء البصره ودورهم فی بناء المذهب( قراءه فی الأثر العقایدی).

* التراث الفکری البصری کمصدر إلهام لتجدید الفکر العقایدی المعاصر.

• المعارضه الشعبیه فی البصره للحکم الأموی.
• دور النساء البصریات فی معارضه السلطه الأمویه.
• استراتیجیه السلطه فی اختیار ولاه البصره فی العصر الأموی.
• الآثار السلبیه لهجومات الخوارج على البصره.
• بناء المنظومه الاجتماعیه فی البصره فی منهج أمیر المومنین علیه السلام.
• أسیله البصریین لأهل البیت علیهم السلام وجواباتها.
• مناظرات أصحاب الأیمه فی البصره.
• التواصل العلمی بین البصره واصفهان.
• الأثر العقایدی لحرکه التبلیغ فی البصره عند الإمام أمیر المومنین علیه السلام.
• الأثر العقایدی لحرکه التبلیغ فی البصره عند الإمام موسى بن جعفر الکاظم علیه السلام.
• الاثر العقایدی لحرکه التبلیغ عند الإمام علی بن موسى الرضا علیه السلام.
• منهج الشیخ محمد حسن المظفر فی ردِّ الشبهات فی کتابه دلایل الصدق ( عقاید).
• التراث العقدی للشیخ عبد النبی الجزایری عرض ودراسه/ عقاید.

سابعاً: محور الدراسات القرآنیه:

• التفسیر اللغوی عند أهل البصره وأثر مدرسه النحو البصریه فیه.
• التفسیر الفقهی للقران عند مفسری البصره.
• علوم القران وعلاقتها بحرکه التفسیر فی التراث البصری.
• جهود مفسری البصره فی القرون الأربعه الأولى .
• تشکیل أحرف القرآن (مدرسه أبی الأسود الدولی البصری أنموذجا.
• الشواهد القرآنیه فی (کتاب العین) للخلیل بن أحمد الفراهیدی البصری.
• قُرّاء البصره (یحیى بن یعمر العدوانی البصری أنموذجا).
• تفسیر قتاده البصری ( دراسه فی آیات الفضایل وموقف قتاده منها).
• البحث القرآنی فی دراسات الجاحظ (عرض ونقد).
• تفسیر یحیى بن سلام البصری (دراسه فی آیات الفضایل وموقف یحیى بن سلام منها).
• رواه تفسیر القمی من أهل البصره دراسه وتحلیل.
• أثر المدرسه البصریه الإمامیه فی تطوّر علم القراءات.

ثامناً: محور الدراسات التربویه والنفسیه

• الأثر التربوی والتعلیمی لعلماء البصره خلال القرنین الأول والثانی.
• الأسالیب التربویه عند زاهدات البصره .
• الأثر النفسی والاجتماعی للمزارات الدینیه فی البصره ( مسجد الخطوه أنموذجاً ) .
• الآراء التربویه عند فلاسفه البصره ( ابن الهیثم البصری أنموذجا ) .
• التراث العقدی لدى فلاسفه البصره .
• الأبعاد والتربویه والتعلیمه للمدارس الدینیه فی البصره .
• الأبعاد التربویه فی التراث اللغوی البصری .
• الأثر التربوی لعلماء البصره، السید نعمه ﷲ الجزایری فی کتابه: (نور الأنوار فی شرح الصحیفه السجادیه)، أنموذجا.

تاسعاً: محور علوم الحدیث والتراجم

• رواه الشیعه من البصره فی صحاح السنه ومسانیدهم ، دراسه تحلیلیه مقارنه.
• مدرسه الحدیث البصریه ، النشأه والمنهج والملامح.
• بحث فی وثاقه عبد ﷲ بن سنان عند السید نعمه ﷲ الجزایری.
• أحادیث المهدی المنتظر(عجل ﷲ فرجه الشریف) من رواه البصره.
• دراسه تطبیقیه فی الکافی الشریف.
• رواه الإمام الصادق ^{(علیه السلام)} من أهل البصره.
• تاریخ التدوین الحدیثی البصری.
• حفص بن غیاث البصری.
• جهود علماء البصره فی علم الرجال فی القرن الحادی عشر الهجری: مهذب الدّین البصری فی کتابه (فایق المقال فی علم الحدیث والرجال) أنموذجاً.
• الراوی والفقیه حماد بن عیسى البصری وتأثیر مرویاته فی علم الحدیث.

المحور العاشر: محور الرحلات

• البصره فی ذاکره الألمانی کارل بروکلمان.
• البییه الثقافیه لمدینه البصره فی تصور شارل بلا.
• الرحاله الغربیین ومدوناتهم عن البصره .

المحور الحادی عشر: المراقد والمزارات

• شواهد ومراقد بصریه، زید بن صوحان العبدی، إنموذجاً.
• المختفی، أحمد بن زید، دراسه تحقیقیه.
• المراقد الشیعیه فی البصره، دراسه ببلیو غرافیه تحقیقیه.