به گزارش شفقنا آیتﷲ علیدوست، عضو هیئت امناء پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر و رئیس انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزههای علمیه از دانشجویان، طلاب و پژوهشگران خواست عاشورا را از ابعاد گوناگون موضوع پژوهش قرار دهند.
فهرست مطالب
نخستین درس عاشورا برای انسان معاصر، ثبات قدم در مسیر هدف متعالی است
آیتﷲ ابوالقاسم علیدوست در گفت وگو با شفقنا در خصوص نهضت حسینی و پیام آن برای انسان امروز اظهار داشت: همه ائمه معصومین علیهم السلام، تنها امام مسلمانان نیستند، بلکه امام همهٔ انسانها و بشریت هستند. و لذا، هم خودشان و هم حرکاتشان برای بشریت پیام دارد. یعنی اگر امام حسین(ع) امام بشریت است، واقعه عاشورا هم متعلق به بشریت است و برای بشریت پیام دارد. براین اساس، واقعه عاشورا رویدادی صرفاً متعلق به جهان عرب در سال ۶۱ هجری نیست؛ بلکه چون امام حسین(ع) شخصیتی فرازمان و فرامکان دارد، واقعهٔ عاشورا نیز چنین است. این نکتهای است که باید آن را برجسته کرد.
استاد درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم با بیان اینکه در عاشورا، ثبات قدم و استقامت در مسیر هدف متعالی مشاهده میشود، افزود: این پیام نه برای ۱۴۰۰ سال پیش، بلکه برای انسان امروز نیز زنده و کارگشاست؛ بنابراین، نخستین درس عاشورا برای انسان معاصر، ثبات قدم است.
وی دومین درس عاشورا را، تلاش فراگیر برای هدف متعالی عنوان کرد و گفت: هدفی که امام حسین(ع) برای خود تعریف کرد، «اُریدُ اَن آمُرَ بِالمَعروف و اَنهیٰ عَنِ المُنکَر و اسیر بِسیرَةِ جَدّی». امام این تلاش را تا آنجا پیش برد که حتی کودک ششماههاش را در این راه نثار کرد.
امام حسین(ع) با آیندهنگری، مدینه امن را ترک کرد تا اسلام در تاریخ باقی بماند.
آیتﷲ علیدوست «آینده نگری» را سومین درس عاشورا برای انسان امروز دانست و بیان کرد: اگر حادثه عاشورا نبود، یزید، بنیامیه، بنیمروان و بنیعباس هیچ اثری از اسلام برجای نمیگذاشتند. امام حسین(ع) با آیندهنگری، مدینهٔ امن را رها کرد و به دعوت کوفیان پاسخ مثبت داد؛ آیندهنگری که امروز در میان بسیاری از رهبران مذهبی و غیرمذهبی کمتر دیده میشود.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم «احترام به حقوق مردم» را از دیگر درس های عاشورا برای بشر امروز دانست و بیان داشت: وقتی امام حسین(ع) وارد کربلا شد، زمینی به وسعت چهار میل در چهار میل (حدود ۱۳۰۰ در ۱۳۰۰ متر) را از بنیاسد خرید تا چنانچه به شهادت رسید، در زمین دیگران دفن نشود و زائران آینده مزاحم کسی نشوند. ایشان شصتهزار درهم برای این زمین پرداخت و شرط کرد که بنیاسد از زائران سه روز پذیرایی کنند؛ این اوج احترام به حقوق دیگران است.
وی اضافه کرد: همچنین در روز دوم محرم، وقتی سپاه حرّ با هزار نفر تشنه وارد شد، امام دستور داد از آب خنکی که داشتند به آنها بدهند. راوی میگوید: چنان تشنه بودند که من آب را در دهانشان ریختم. این کرامت حسینی را نشان می دهد. اگر این ظرافتها را از عاشورا استخراج کنیم، درمییابیم که این واقعه برای انسانِ معاصر در هر زمان و مکانی پیام دارد.
طلاب، دانشجویان و پژوهشگران عاشورا را از ابعاد گوناگون موضوع پژوهش خود قرار دهند.
استاد درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم عنوان کرد: بدون شک، عاشورا با نگاههای مختلف قابل تحلیل است؛ گاه این را واقعه رمزآلود، گاه واقعه سیاسی، گاه واقعه انقلابی (چنانکه «خون بر شمشیر پیروز است» همین نگاه را میرساند) و گاه واقعه ای اخلاقی و مبتنی بر کرامت و اختیار انسان. هیچیک از این نگاهها به تنهایی خطا نیست؛ بلکه هر کدام گوشهای از حقیقت را نمایان میکنند. چه خوب است که دانشجویان، طلاب و پژوهشگران، عاشورا را از ابعاد گوناگون موضوع پژوهش خود قرار دهند و رسانهها نیز با نگاهی جامعتر به آن بپردازند.
عضو هیئت امناء پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر با اشاره به اینکه امام حسین(ع) میان بندگی، آزادگی، عدالتخواهی، مسئولیت اخلاقی و حفظ کرامت انسانی پیوند برقرار میکردند، گفت: این مفاهیم ممکن است در نگاه نخست متضاد به نظر آیند؛ مثلاً بندگی با آزادگی، یا التزام به شریعت با کرامت انسانی. اما این تضادها تنها ظاهری است. برای شخصیتی چون امام حسین(ع) که از بینش و آگاهی کامل و پرورشیافتهٔ مکتبی والاست، جمع میان این متضادها دشوار نیست. به تعبیر من، این مدیریت متضادنماها است. پژوهشگران باید این ویژگی ها را از واقعهٔ عاشورا استخراج کرده و مدیریت امام حسین(ع) را پررنگ کنند.
استاد علیدوست در پایان، عاشورا را بخشی از تجسم معارف اسلام خواند و گفت: اسلام درمانگر دردهای بشر است و عاشورا راهنمایی روشن و هادی خوبی برای انسان گرفتار بحران معناست. اگر این معارف با نگاهی عالمانه جمعبندی و پررنگ شوند، راهی به سوی صلاح و صراط مستقیم میگشایند. به باور ما، بشر جز از طریق شریعت اسلام و فرهنگ عاشورا نمیتواند به صلاح و سداد برسد؛ هرچند اثبات این مدعا خود بحثی مفصل میطلبد.
منبع: شفقنا
